Xuân Sơn: Lá phổi xanh của Phú Thọ và những điều có thể bạn chưa biết 

Giữa những ồn ào phố thị, Vườn quốc gia Xuân Sơn hiện lên như một “thiên đường xanh” còn nguyên nét hoang sơ giữa lòng Phú Thọ. Không chỉ là “lá phổi xanh” của xứ Đất Tổ, Xuân Sơn còn là điểm đến lý tưởng cho những người yêu thiên nhiên, thích trekking hay đơn giản là muốn tìm về một nơi thật bình yên. Từ những cánh rừng nguyên sinh kỳ vĩ đến các dòng suối mát lành, du lịch Vườn quốc gia Xuân Sơn mang đến trải nghiệm khác biệt so với nhiều vườn quốc gia khác trên cả nước.

1. Vườn quốc gia Xuân Sơn có gì đặc biệt? 

Với diện tích 33.687 ha, vườn quốc gia Xuân Sơn là một trong 15 vườn quốc gia lớn nhất Việt Nam,  trở thành “kho báu thiên nhiên” của khu vực Tây Bắc. Nơi đây sở hữu độ che phủ rừng lên tới 84% – con số vô cùng ấn tượng trong công tác bảo tồn thiên nhiên.

Hệ sinh thái tại vườn quốc gia Xuân Sơn phong phú bậc nhất miền Bắc với hơn 1.217 loài thực vật, gồm 665 loài cây thuốc quý, nhiều loại gỗ quý như nghiến, trai, lát hoa, chò chỉ… ; 365 loài động vật hoang dã bao gồm 46 loài quý hiếm như voọc má trắng, cu li lớn, báo gấm, gà tiền mặt đỏ được ghi danh trong Sách đỏ Việt Nam. Hàng trăm loài côn trùng, phong lan và thảm thực vật rừng nguyên sinh hiếm gặp

Không chỉ giàu giá trị về đa dạng sinh học, cảnh quan Xuân Sơn cũng rất đặc biệt với hệ thống núi đá vôi, rừng rậm nguyên sinh, suối mát và khí hậu dễ chịu quanh năm. So với nhiều vườn quốc gia khác, Xuân Sơn vẫn giữ được nét “mộc”, thuần tự nhiên và chưa bị khai thác quá mức - điều khiến nơi đây trở thành điểm đến yêu thích của những người đam mê khám phá thiên nhiên và tìm kiếm sự bình yên.

2. Du lịch Xuân Sơn vào thời gian nào?

Thời tiết Xuân Sơn quanh năm mát mẻ, nhiệt độ trung bình chỉ 22–23°C, vì vậy bạn có thể đến bất kỳ mùa nào. Tuy nhiên, mỗi mùa sẽ có những vẻ đẹp và trải nghiệm thú vị riêng mà chỉ Xuân Sơn mới có.

• Thời điểm đầu mùa xuân – dịp tháng Giêng âm lịch, diễn ra lễ hội truyền thống của đồng bào Mường ở Tân Sơn.  Đặc sắc nhất của lễ hội là nghi thức rước vía lúa có từ ngàn đời nay để cầu cho một năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, bội thu, thóc đầy bồ, lợn, gà đầy chuồng, con người được bình an, mạnh khỏe. Đây là thời điểm Xuân Sơn vừa đẹp vừa giàu nét văn hóa.

• Thời điểm mùa hè, Xuân Sơn với không khí mát lạnh, suối thác trong lành và thảm thực vật xanh mướt. Đây là thời điểm lý tưởng tham gia các hoạt động trekking, chương trình trải nghiệm thiên nhiên, tắm suối hay khám phá hang động. 

• Thời điểm mùa thu, Xuân Sơn mang nét đẹp dịu dàng với bầu trời xanh trong, nắng nhẹ và không khí mát lành. Độ ẩm giảm, đường rừng khô ráo, rất phù hợp cho những chuyến trekking nhẹ hoặc tản bộ khám phá. 

• Thời điểm cuối năm, vào tháng 11 và  tháng 12, mùa hoa trạng nguyên nở đỏ rực cả núi rừng, tạo nên khung cảnh vô cùng lãng mạn. Lưu ý chuẩn bị áo ấm vì khí hậu thời điểm này khá lạnh.

3. Di chuyển đến Vườn quốc gia Xuân Sơn như thế nào thuận tiện nhất? 

Phương tiện cá nhân

Từ Hà Nội, khoảng cách đến vườn quốc gia Xuân Sơn vào khoảng 120km, thời gian di chuyển trung bình từ 2,5 đến 3 tiếng, theo tuyến đường: Đại lộ Thăng Long – quốc lộ 32 – thị xã Nghĩa Lộ – Thanh Sơn – Tân Sơn. Cung đường này khá dễ đi phù hợp cả với xe khách lẫn phương tiện cá nhân.

Phương tiện công cộng

Máy bay

Phù hợp với du khách đến từ miền Trung và miền Nam. Chỉ mất khoảng 2 giờ bay đến Hà Nội, sau đó bạn có thể đặt thêm dịch vụ đưa đón sân bay hoặc thuê xe để đi thẳng về khu du lịch Xuân Sơn. 

Xe khách đi Xuân Sơn

Vườn Quốc gia Xuân Sơn nằm ở Tân Sơn, trên trục quốc lộ 32 từ Hà Nội đi Yên Bái. Các tuyến xe từ Hà Nội đi Tân Sơn có nhưng không nhiều, ngoài các tuyến xe này các bạn có thể lựa chọn các xe khách Hà Nội - Lai Châu để lên tới trung tâm Tân Sơn (xã Tân Phú) rồi từ đây đi xe ôm vào trong Vườn Quốc gia Xuân Sơn.

4. Nên ở đâu khi du lịch Vườn quốc gia Xuân Sơn? 

Vườn quốc gia Xuân Sơn có nhiều hình thức lưu trú phù hợp với nhu cầu đa dạng của du khách. Hình thức homestay đang ngày càng phổ biến mang lại trải nghiệm gần gũi, thân thiện và chân thực khi được sống cùng người dân bản địa. Một số homestay tiêu biểu có thể kể đến như Homestay Lý Thị Dung, Homestay Vàng A Lử…

5. Trải nghiệm nổi bật nào không thể bỏ lỡ tại Vườn quốc gia Xuân Sơn?  

Vườn quốc gia Xuân Sơn mang đến nhiều trải nghiệm thiên nhiên và văn hóa đặc sắc. Dưới đây là những trải nghiệm nổi bật mà du khách không nên bỏ lỡ khi đến với Xuân Sơn. 

Khám phá Hang động nguyên sơ

Vườn quốc gia Xuân Sơn có hệ thống 16 hang động lớn nhỏ, được tạo nên qua hàng triệu năm phong hóa đá vôi. Các hang đẹp nổi tiếng gồm: hang Sơn Dương, hang Thổ Thần, hang Cỏi, hang Thiên Nga… với những nhũ đá lấp lánh như tác phẩm nghệ thuật từ tự nhiên. Đây là trải nghiệm rất được yêu thích với du khách yêu khám phá và các đoàn học sinh tham gia hoạt động giáo dục thiên nhiên. 

Thăm Bảo tàng thiên nhiên

Nơi lưu giữ tiêu bản động – thực vật quý hiếm, mô hình nhà của người Mường – Dao và hình ảnh sinh hoạt truyền thống. Đây là điểm dừng chân lý tưởng cho ai muốn hiểu sâu hơn về văn hóa bản địa và hệ sinh thái tại Vườn quốc gia Xuân Sơn.

Trải nghiệm Bản làng nguyên bản

Một trong những điểm đặc biệt tại vườn quốc gia Xuân Sơn là sự hiện diện của các bản làng người Dao đỏ và người Mường. Tại đây, du khách được hòa mình vào cuộc sống sinh hoạt thường nhật của người dân như làm ruộng bậc thang, dệt vải thổ cẩm, tổ chức lễ hội cầu mùa, múa hát dân gian…Đây là cơ hội tuyệt vời để trải nghiệm văn hóa bản địa và cảm nhận tình người ấm áp nơi núi rừng.

Ngắm nhìn những ngọn thác kỳ vĩ và dòng suối trong vắt

Không chỉ nổi bật với rừng nguyên sinh, vườn quốc gia Xuân Sơn còn hấp dẫn du khách bởi hệ thống thác nước và suối tự nhiên hoang sơ. Những dòng thác như thác Lưng Trời, thác Ten, suối Tiên…với dòng nước trắng xóa đổ từ vách đá cao tạo nên cảnh tượng kỳ vĩ và mát lành. Du khách có thể tắm suối, tham gia hoạt động chèo SUP hoặc đơn giản là ngồi bên bờ đá lắng nghe tiếng nước chảy róc rách, tận hưởng sự thư giãn tuyệt đối giữa thiên nhiên trong lành.

Khám phá Hệ sinh thái

Vườn quốc gia Xuân Sơn là thiên đường dành cho người yêu động thực vật. Bạn có thể bắt gặp những cây cổ thụ trăm năm, các loại gỗ lớn, cây thuốc quý, dây leo và hệ dương xỉ dày đặc và nhiều loài chim quý, thậm chí cả động vật quý hiếm được bảo tồn nghiêm ngặt như voọc, cầy, khướu hay tắc kè đá. 

6. Đặc sản Xuân Sơn có gì ngon và đáng thử? 

Ẩm thực Xuân Sơn mang hương vị rất riêng với các món:

• Lợn mán nướng: Thịt chắc, da giòn được tẩm ướp gia vị truyền thống rồi nướng trên than hồng.

• Cá suối chiên giòn: Cá tươi bắt từ suối, chiên giòn rụm, ăn kèm rau rừng.

• Rau sắn nấu canh: Món ăn quen thuộc của người Mường, vị chua nhẹ, dễ ăn.

• Cua đá hấp: Loại cua sống ở khe đá tự nhiên, thịt chắc, vị ngọt đậm đà.

• Thịt chua Phú Thọ: Đặc sản nổi tiếng với vị chua ngọt độc đáo, ăn kèm lá sung, đinh lăng rất hấp dẫn.

Nếu nghỉ tại homestay, bạn nên thưởng thức bữa cơm nhà dân để cảm nhận trọn vẹn hương vị núi rừng.

7. Cần lưu ý gì khi du lịch Xuân Sơn?

       Để chuyến đi du lịch Xuân Sơn thêm trọn vẹn, bạn cần lưu ý một số điều sau:

• Mang theo nước, đồ ăn nhẹ vì bên trong rừng ít hàng quán.

• Trang phục gọn gàng, co giãn tốt, ưu tiên giày thể thao có độ bám.

• Luôn mang theo thuốc chống côn trùng.

• Lựa chọn phương tiện di chuyển phù hợp với sức khỏe và quãng đường.

• Không xả rác và tuyệt đối tôn trọng môi trường rừng.

Với học sinh và gia đình lần đầu đến Vườn quốc gia Xuân Sơn, việc lựa chọn các hoạt động trekking nhẹ, khám phá rừng – hang – suối kết hợp tìm hiểu văn hóa bản địa sẽ giúp chuyến đi an toàn và phù hợp thể lực. Các chương trình trải nghiệm thiên nhiên do Thuận Thiên Naturalis tổ chức được thiết kế theo lứa tuổi, có hướng dẫn viên bản địa và yếu tố giáo dục, giúp học sinh trải nghiệm,học từ thiên nhiên và phụ huynh yên tâm đồng hành. Phụ huynh có thể tìm hiểu chi tiết về chương trình tại thuanthien.edu